Để tính ngân sách công suất quang, lấy công suất phát tối thiểu (Tx min) trừ độ nhạy thu (Rx sensitivity) của đầu nhận để có mức suy hao có thể chịu được. Tiếp theo, cộng suy hao sợi, đầu nối, mối hàn và các phần tử thụ động, rồi trừ phần dự phòng thiết kế. Chỉ kết luận tuyến phù hợp khi kiểm tra thêm công suất thu tối đa, chuẩn truyền dẫn và điều kiện của cả hai chiều kết nối.
Phân biệt ngân sách công suất và suy hao của tuyến

Ngân sách công suất quang (optical power budget) là chênh lệch giữa công suất phát tối thiểu của bộ phát và mức công suất tối thiểu bộ thu cần để hoạt động theo điều kiện công bố. Đơn vị của kết quả là dB, còn công suất phát và độ nhạy thu thường ghi dBm.
Suy hao tuyến là phần công suất mất đi trên sợi quang, connector, mối hàn, splitter và những thành phần thụ động khác. Ngân sách do module quyết định; suy hao phụ thuộc cấu hình tuyến.
Công thức cơ bản:
Ngân sách thô (dB) = Tx min (dBm) − Rx sensitivity (dBm).
Biên còn lại (dB) = Ngân sách thô − Suy hao tuyến − Dự phòng/penalty cần áp dụng.
Biên âm cho thấy thiết kế chưa đạt; biên dương vẫn chưa chứng minh toàn bộ liên kết đáp ứng.
Lấy thông số nào từ datasheet module quang?
Khi đọc datasheet module quang, cần xác nhận đúng part number, tốc độ, chuẩn giao tiếp, bước sóng, loại sợi và điều kiện công bố. Dùng thông số bộ phát và thu của đúng chiều liên kết.
| Thông số | Đơn vị | Vai trò khi tính |
|---|---|---|
| Tx minimum | dBm | Mức phát thấp dùng cho kịch bản suy hao lớn |
| Rx sensitivity | dBm | Giới hạn thu thấp ở tốc độ và điều kiện kiểm thử tương ứng |
| Tx maximum | dBm | Kiểm tra trường hợp công suất phát mạnh |
| Rx overload / maximum input | dBm | Giới hạn công suất thu trên; tránh quá tải |
| Bước sóng, chuẩn sợi | nm, SMF/MMF | Xác định hệ số suy hao và cấu hình truyền |
Không sử dụng Tx typical thay Tx minimum khi hãng đã công bố công suất tối thiểu. Độ nhạy thu cũng phải phù hợp tốc độ, BER, FEC hoặc chế độ vận hành đang thiết kế; cùng một module có thể có các điều kiện đo khác nhau.
Cộng suy hao của sợi, connector và mối hàn
Trước khi tính, lập sơ đồ tuyến có chiều dài thực tế và kiểm đếm số điểm nối. Tổng suy hao dự kiến:
L tuyến = (Chiều dài km × Suy hao sợi dB/km) + (Số cặp connector × Suy hao mỗi cặp) + (Số mối hàn × Suy hao mỗi mối) + Suy hao phần tử khác.
Hệ số suy hao sợi phải lấy theo loại cáp và bước sóng vận hành, không dùng một giá trị cho 850, 1310 và 1550 nm. Với connector, phân biệt thông số một đầu nối và một cặp ghép để tránh nhân đôi.
Nếu tuyến có PLC splitter, bộ ghép quang, WDM hoặc thành phần thụ động khác, cộng suy hao của đúng thiết bị theo datasheet. Không cộng trùng suy hao trong một cụm. Tính cả mối hàn pigtail.
Phần dự phòng dành cho thay đổi trong khai thác, sửa chữa và suy giảm theo thời gian. Phần penalty của bộ thu phát hoặc giao thức, nếu nhà sản xuất yêu cầu, phải được tính riêng hoặc theo phương pháp họ quy định; không cộng trùng vào dự phòng.
Ví dụ giả định: tính ngân sách cho tuyến singlemode 5 km

Giả sử tuyến điểm–điểm dùng hai module tương thích, có Tx min = −5 dBm, Rx sensitivity = −18 dBm. Đây là số liệu giả định, không phải thông số SFP cụ thể.
| Thành phần giả định | Phép tính | Suy hao |
|---|---|---|
| Cáp singlemode 5 km | 5 × 0,35 dB/km | 1,75 dB |
| 2 cặp connector | 2 × 0,40 dB/cặp | 0,80 dB |
| 4 mối hàn | 4 × 0,10 dB/mối | 0,40 dB |
| Phần tử khác | Giả định | 0,20 dB |
| Tổng suy hao tuyến | 1,75 + 0,80 + 0,40 + 0,20 | 3,15 dB |
| Dự phòng thiết kế | Giả định | 3,00 dB |
Bước 1: Ngân sách thô = −5 − (−18) = 13 dB.
Bước 2: Suy hao tuyến = 3,15 dB.
Bước 3: Sau dự phòng 3 dB, biên còn lại = 13 − 3,15 − 3 = 6,85 dB.
Với những giả định trên, tuyến còn dư 6,85 dB so với mức dự phòng đã đặt. Công suất thu trong kịch bản phát tối thiểu và suy hao dự kiến là −5 − 3,15 = −8,15 dBm. Kết quả chưa thay cho phép đo thực tế và chưa kiểm tra quá tải bộ thu, tán sắc hoặc các giới hạn truyền dẫn khác.
Vì sao phải kiểm tra cả nguy cơ quá tải bộ thu?

Tuyến ngắn hoặc có suy hao thấp có thể đưa công suất quá lớn tới bộ thu. Vì vậy, ngoài trường hợp Tx min và suy hao lớn nhất, cần kiểm tra Tx max và suy hao nhỏ nhất hợp lý.
Rx dự kiến cao nhất = Tx max − Suy hao tối thiểu.
Đối chiếu giá trị này với Rx overload/maximum input theo đúng datasheet. Nếu vượt giới hạn, cần xem phương án suy hao bổ sung bằng attenuator phù hợp và kiểm tra lại toàn bộ hai đầu; không tự gắn attenuator mà chưa tính lại mức thu thấp nhất.
Với liên kết duplex, tính riêng A phát → B thu và B phát → A thu. Với BiDi, hai chiều có thể truyền ở bước sóng khác nhau nên suy hao sợi, công suất phát và ngưỡng thu cũng phải đối chiếu riêng.
Tính toán đạt rồi có cần đo nghiệm thu không?
Có. Bảng tính là dự toán thiết kế, còn kết quả đo phản ánh tuyến đã thi công. Sau khi hoàn thành kết nối, dùng nguồn sáng và máy đo công suất phù hợp để đo insertion loss theo bước sóng, phương pháp tham chiếu và giới hạn nghiệm thu đã thống nhất. OTDR có thể hỗ trợ tìm vị trí sự kiện, nhưng không tự thay thế mọi phép đo suy hao đầu–cuối.
Giá trị DDM/DOM của module giúp theo dõi công suất thu/phát và cảnh báo trong vận hành, song không được mặc định là kết quả nghiệm thu suy hao tuyến.
Nếu phép đo cao hơn dự toán, kiểm tra connector bẩn, mối hàn, điểm uốn, chiều dài thực tế hoặc phần tử thụ động phát sinh. Sau xử lý, đo lại và lưu kết quả để đối chiếu.
Cần gửi thông tin gì để HulaTech đối chiếu cấu hình?
Khi cần tư vấn hoặc báo giá module, hãy cung cấp mã thiết bị và module ở hai đầu, datasheet Tx/Rx, tốc độ, bước sóng, loại sợi, chiều dài tuyến, số cặp connector, số mối hàn, splitter/WDM nếu có và mức dự phòng yêu cầu. Nếu tuyến đã lắp đặt, gửi thêm sơ đồ ODF và báo cáo suy hao.
Dữ liệu giúp đối chiếu cặp thu phát và ngân sách quang. Không chọn module chỉ dựa trên nhãn khoảng cách “10 km”, “20 km” hoặc “40 km”.
Xem Thêm:
Đọc Rx/Tx và DDM trên module quang để kiểm tra kết nối chập chờn
