Hãy chọn ống HDPE theo đường kính trong thực tế, không theo con số lớn hơn trên tên gọi, rồi kiểm tra tỷ lệ lấp đầy của tổng tiết diện cáp so với lòng ống. Sau bước đó, tăng cỡ ống nếu tuyến dài, có nhiều đoạn đổi hướng, cáp có giới hạn lực kéo thấp hoặc cần chừa chỗ kéo thêm cáp về sau. Kết quả chỉ có ý nghĩa khi dùng đường kính ngoài từ datasheet cáp và dung sai từ catalog ống của đúng hãng.
Đọc đúng đường kính trong và đường kính ngoài trên tên gọi ống HDPE

Ống HDPE gân xoắn thường được gọi bằng một cặp số, nhưng thứ tự không thống nhất giữa các nơi bán. Catalog Ba An ghi mã BFP theo đường kính trong, ví dụ BFP 50 có đường kính ngoài 65 ± 2,0 mm và đường kính trong 50 ± 2,0 mm. Có trang bán hàng ghi “50/65” (trong/ngoài), có trang ghi “260/200” (ngoài/trong). Vì vậy, trước khi tính, hãy xác định số nào là lòng ống.
Đường kính trong mới là kích thước dùng để chứa cáp. Đường kính ngoài dùng cho bản vẽ rãnh và phụ kiện nối, không dùng để tính sức chứa. Bảng dưới đây trích một số cỡ trong Bảng 1 của catalog ống nhựa xoắn HDPE Ba An:
| Mã Ba An | Đường kính ngoài (mm) | Đường kính trong (mm) | Bán kính uốn tối thiểu của ống (mm) | Chiều dài cuộn thông dụng (m) |
|---|---|---|---|---|
| BFP 25 | 32 ± 2,0 | 25 ± 2,0 | 90 | 200 |
| BFP 40 | 50 ± 2,0 | 40 ± 2,0 | 150 | 200 |
| BFP 50 | 65 ± 2,0 | 50 ± 2,0 | 200 | 100 |
| BFP 65 | 85 ± 2,5 | 65 ± 2,5 | 250 | 100 |
| BFP 80 | 105 ± 3,0 | 80 ± 3,0 | 300 | 100 |
| BFP 100 | 130 ± 4,0 | 100 ± 4,0 | 400 | 100 |
| BFP 150 | 195 ± 4,0 | 150 ± 4,0 | 500 | 50 |
Các con số này thuộc sản phẩm Ba An; ống hãng khác có thể khác dung sai, chiều dài cuộn và bán kính uốn.
Tính tỷ lệ lấp đầy ống từ đường kính ngoài thực tế của cáp

Cách tính dựa trên diện tích mặt cắt: diện tích một sợi cáp bằng π × d² / 4, cộng diện tích tất cả các sợi rồi chia cho diện tích lòng ống π × D² / 4. Lấy d là đường kính ngoài trong datasheet cáp, không lấy tiết diện ruột dẫn.
Hai mốc thường được dùng để đối chiếu:
- Bảng 1, Chương 9 của NEC (Mỹ) giới hạn tỷ lệ lấp đầy 53% khi có một dây hoặc cáp, 31% khi có hai và 40% khi có từ ba trở lên. Chú thích của bảng cảnh báo ba sợi cùng cỡ có thể bị kẹt khi tỷ số đường kính ống trên đường kính cáp nằm trong khoảng 2,8–3,2.
- TCVN 9208:2012, mục 8.7, quy định tổng tiết diện cáp hoặc dây luồn trong ống đặt sẵn trong bê tông không vượt quá 40% tiết diện ống.
Catalog Ba An đưa thêm một quy tắc theo đường kính: đường kính trong của ống tối thiểu bằng 1,5 lần đường kính ngoài cáp điện và 2 lần đường kính ngoài cáp thông tin. Nếu hồ sơ thiết kế, chủ đầu tư hoặc nhà cung cấp cáp quy định mức khác, áp dụng mức của dự án.
Ví dụ giả định 1: một sợi cáp điện có đường kính ngoài 30 mm. Mốc 53% cho đường kính trong tối thiểu khoảng 41,2 mm; quy tắc 1,5 lần của Ba An cho 45 mm. Chọn BFP 50 thì tỷ lệ lấp đầy là 36%.
Ví dụ giả định 2: sáu sợi cáp quang, mỗi sợi 10 mm. Mốc 40% cần đường kính trong khoảng 38,7 mm. BFP 40 đạt 37,5% theo kích thước danh định, nhưng nếu lòng ống thực tế chỉ 38 mm do dung sai thì tỷ lệ lên khoảng 41,6%. BFP 50 cho khoảng 24% và còn chỗ cho cáp bổ sung. Vì vậy, khi kết quả sát ngưỡng, hãy tính cả cận dưới của dung sai.
Tăng cỡ ống khi tuyến dài, nhiều khúc cua hoặc cáp chịu kéo kém
Tỷ lệ lấp đầy đạt chưa có nghĩa là kéo được cáp qua toàn tuyến, vì lực kéo tăng theo chiều dài, khối lượng cáp và các đoạn đổi hướng. Mỗi loại cáp có lực kéo và bán kính uốn cho phép riêng, nên phương án cần ghi rõ lực kéo và bán kính uốn cáp quang theo datasheet trước khi chọn khoảng cách giữa các hố kéo. Với tuyến cáp đồng, các giới hạn này đọc theo cách tương tự với bán kính uốn và lực kéo cáp mạng.
Một số điều kiện cần đưa vào tính toán:
- Số đoạn đổi hướng: TCVN 9208:2012, mục 8.12, giới hạn tổng các góc cút trên một tuyến ống không vượt quá bốn góc vuông. Nếu bản vẽ vượt mức này, cần thêm hố kéo hoặc nới bán kính cong.
- Bán kính uốn của ống và của cáp: Ba An công bố bán kính uốn tối thiểu cho từng cỡ ống, ví dụ 200 mm với BFP 50. Đường cong thực tế phải đồng thời không nhỏ hơn bán kính uốn của cáp.
- Dây mồi và bôi trơn: mục 8.3 yêu cầu ống có sẵn dây mồi; catalog Ba An cho biết cuộn ống có dây mồi thép bọc PVC dài hơn ống 5–10%. Mục 8.16 không cho dùng dầu mỡ khi kéo cáp vì có thể làm hỏng cách điện; với cáp quang hoặc cáp có yêu cầu riêng, làm theo hướng dẫn hãng cáp.
Nâng thêm một cỡ ống giúp giảm rủi ro kẹt cáp trên tuyến dài, nhưng không thay thế việc kiểm tra lực kéo cho phép.
Dự phòng ống trống và dung lượng cho các tuyến cáp bổ sung sau

Khi tuyến đã chôn, muốn thêm ống thường phải đào lại, nên phần dự phòng cần quyết định ngay từ đầu. TCVN 9208:2012, mục 8.31, yêu cầu đặt ống dự phòng gần chỗ nối cáp vào thiết bị để thuận tiện đặt cáp sau này. Trong thiết kế, có hai cách thường dùng: đặt ống lớn với tỷ lệ lấp đầy ban đầu thấp, hoặc đặt thêm một ống trống song song. Cách thứ hai giúp kéo cáp mới mà không phải kéo cọ vào cáp đang vận hành.
Nếu tuyến có cả cáp điện và cáp thông tin, hãy tính riêng cho từng nhóm vì Ba An đưa ra tỷ số đường kính khác nhau cho hai loại cáp. Khi lựa chọn cáp quang luồn cống, đường kính ngoài và lực kéo của chính model đó là đầu vào cho bước chọn ống, không nên dùng số của một model tương tự.
Số mét ống cũng nên lấy từ bản vẽ theo từng đoạn, giống cách tính khối lượng cáp mạng theo tuyến, rồi so với chiều dài cuộn để biết số mối nối. Măng sông, nút bịt và điểm kéo nên liệt kê cùng lúc với ống.
Thông tin cần chuẩn bị trước khi chọn cỡ ống HDPE và báo giá
Trước khi đặt ống nhựa gân xoắn HDPE, hãy lập một bảng gồm: loại cáp, model, đường kính ngoài và số sợi trong mỗi ống; chiều dài từng đoạn giữa các hố kéo; số và góc của các đoạn đổi hướng; lực kéo, bán kính uốn cho phép của cáp; số cáp dự kiến bổ sung; điều kiện đặt ống như chôn đất, qua đường hoặc đổ bê tông.
Gửi HulaTech bảng này cùng bản vẽ tuyến, kèm tỷ lệ lấp đầy hoặc hãng ống nếu dự án đã quy định, để đối chiếu cỡ ống, chiều dài cuộn và phụ kiện nối.
Xem Thêm:
Lập danh mục phụ kiện tuyến ống luồn cáp: măng sông, đầu nối và điểm kéo
