Mở menu
DANH MỤC

Suy hao máy hàn ước tính và kết quả đo thực tế: cách đối chiếu khi nghiệm thu

Con số suy hao hiện trên màn hình máy hàn là giá trị ước tính từ ảnh sợi quang, không phải phép đo công suất ánh sáng đi qua mối hàn. Khi nghiệm thu, giá trị dùng để kết luận một mối hàn là suy hao OTDR đo từ hai đầu tuyến rồi lấy trung bình, so với ngưỡng ghi trong hồ sơ thiết kế hoặc hợp đồng. Số ước tính vẫn hữu ích để quyết định hàn lại ngay tại măng xông.

Vì sao con số trên màn hình máy hàn chỉ là suy hao ước tính

Vì sao con số trên màn hình máy hàn chỉ là suy hao ước tính

Sau khi phóng hồ quang, máy hàn chụp ảnh vùng nối rồi suy ra lượng ánh sáng có thể bị mất dựa trên độ lệch, độ cong và hình dạng sợi. Theo white paper của AFL về máy Fujikura 41S, máy căn chỉnh lõi xác định được tâm lõi nên ước tính dựa trên độ thẳng hàng của lõi; máy căn chỉnh vỏ chỉ thấy đường viền lớp vỏ nên ước tính dựa trên vỏ.
Cũng theo tài liệu này, ước tính theo vỏ có xu hướng dồn về gần 0, nên có thể gặp mối hàn báo 0,02 dB trong khi đo thực tế khoảng 0,4 dB. Nguyên nhân nằm ở những yếu tố máy không nhìn thấy rõ, như lõi lệch tâm so với vỏ hoặc lõi bị cong do mặt cắt xấu.
Vì vậy, nên dùng số ước tính như một bộ lọc tại chỗ: mối hàn báo cao, có bọt khí, lõi lệch hoặc góc cắt lớn thì cắt và hàn lại ngay. Mối hàn báo thấp chưa chứng minh tuyến đạt yêu cầu.

Đo OTDR một chiều có thể cho gainer hoặc suy hao mối hàn quá lớn

OTDR không đo trực tiếp ánh sáng đi qua mối hàn mà suy ra suy hao từ mức tán xạ ngược (backscatter) trước và sau sự kiện. Fluke Networks giải thích rằng hệ số tán xạ ngược thay đổi dọc sợi và giữa các nhà sản xuất. Khi sợi phía sau có hệ số cao hơn, OTDR nhận nhiều ánh sáng phản hồi hơn, suy hao có thể bị đọc thấp đi, thậm chí âm; hiện tượng này gọi là gainer. Đo theo chiều ngược lại, cùng mối hàn đó lại hiện suy hao lớn hơn thực tế.
CommScope cho biết hiện tượng này thường gặp khi hàn sợi G.652.D với sợi G.657 do khác đường kính trường mode (MFD). Ngay cả khi cả hai sợi đều nằm trong dải MFD danh định 8,8–9,3 µm mà Telcordia GR-20 tham chiếu, chênh lệch MFD vẫn gây sai lệch khi đọc một chiều. Tuyến nối giữa sợi quang G.652.D và G.657.A vì thế cần chú ý đặc biệt khi đọc trace.

Cách lấy trung bình hai chiều OTDR để có suy hao mối hàn đáng tin

Cách lấy trung bình hai chiều OTDR để có suy hao mối hàn đáng tin

Theo bài viết của Fluke Networks, IEC 61280-4-2 cho cáp single-mode quy định đo OTDR từ cả hai đầu khi tuyến có mối hàn hoặc đầu nối, và suy hao từng phần tử là một nửa tổng hai giá trị đo từ hai đầu. VIAVI trích dẫn tiêu chuẩn rằng kết quả một chiều chỉ để đánh giá sơ bộ, còn đo chính xác suy hao mối hàn phải dựa trên phép đo hai chiều; cách lấy trung bình được mô tả trong ITU-T G.650.3. CommScope dẫn ANSI/TIA/EIA-455-8-2000 với yêu cầu cộng hai chiều có giữ nguyên dấu rồi chia đôi.
Điều kiện để phép trung bình có ý nghĩa:

  • Dùng cùng bước sóng, cùng cấu hình đo và cùng thiết lập chiết suất, hệ số tán xạ ngược ở cả hai chiều.
  • Giữ nguyên dây phóng (launch) và dây đuôi (tail) gắn vào tuyến; chỉ chuyển máy OTDR sang đầu kia, như Fluke và VIAVI mô tả.
  • Ghép đúng cùng một sự kiện ở hai trace, vì khoảng cách đọc từ hai đầu là ngược nhau.

Ví dụ giả định (số liệu chỉ để minh họa cách tính):

Mối hàn Máy hàn ước tính OTDR chiều A→B OTDR chiều B→A Trung bình hai chiều
MX1-sợi 3 0,02 dB −0,06 dB (gainer) +0,16 dB (−0,06 + 0,16) / 2 = 0,05 dB
MX1-sợi 7 0,03 dB +0,24 dB +0,20 dB (0,24 + 0,20) / 2 = 0,22 dB

Sợi 3 trông như vừa “lợi” vừa “mất” tùy chiều, nhưng trung bình thấp, không cần hàn lại. Sợi 7 cao ở cả hai chiều, trong khi máy hàn báo thấp, nên cần kiểm tra tiếp.

Đối chiếu số máy hàn ước tính với bảng sự kiện OTDR từng mối

Trình tự đối chiếu nên làm theo từng măng xông:

  1. Lập bảng mối hàn gồm mã tuyến, măng xông, khay, số sợi và giá trị máy hàn ước tính. Bảng này dựa trên cách quản lý màu sợi và đánh số tuyến cáp quang để không ghép nhầm sợi.
  2. Xác định vị trí măng xông trên trace. Khoảng cách OTDR là chiều dài sợi quang, có tính cả phần cáp dự phòng tại ODF và măng xông, nên thường lớn hơn chiều dài tuyến trên bản vẽ.
  3. Tính trung bình hai chiều cho từng sự kiện, rồi so với ngưỡng áp dụng.
Tình huống Cách hiểu Bước tiếp theo
Ước tính thấp, trung bình hai chiều thấp Hai nguồn thống nhất Ghi nhận đạt nếu dưới ngưỡng
Một chiều gainer, chiều kia cao, trung bình thấp Có thể do chênh MFD hoặc tán xạ ngược Không hàn lại chỉ vì một chiều
Ước tính thấp, trung bình hai chiều cao Có thể liên quan sợi bị uốn hoặc ép trong khay, lõi lệch tâm, mặt cắt Kiểm tra khay hàn và bán kính lưu sợi, đo thêm bước sóng dài, cân nhắc hàn lại
Ước tính cao, trung bình hai chiều thấp Máy ước tính dè dặt hơn kết quả đo Kết luận theo số đo hai chiều, ghi chú để theo dõi máy hàn

VIAVI cho biết đo OTDR ở nhiều bước sóng giúp phát hiện uốn cong tốt hơn. Một sự kiện tăng rõ ở 1550 nm so với 1310 nm là dấu hiệu nên kiểm tra cách xếp sợi trong khay trước khi kết luận lỗi do máy hàn.

Ngưỡng nghiệm thu, tổng suy hao tuyến và hồ sơ cần lưu khi bàn giao

Ngưỡng nghiệm thu, tổng suy hao tuyến và hồ sơ cần lưu khi bàn giao

Ngưỡng suy hao cho mỗi mối hàn phải lấy từ hồ sơ thiết kế, hợp đồng hoặc tiêu chuẩn mà chủ đầu tư chỉ định; không lấy số “suy hao điển hình” trong datasheet máy hàn làm ngưỡng nghiệm thu. Ngoài từng mối, tổng suy hao đầu cuối của tuyến cần nằm trong ngân sách công suất quang của thiết bị sẽ khai thác, kể cả phần dự phòng.
Hồ sơ nên lưu:

  • File trace gốc của cả hai chiều, bước sóng, độ rộng xung, chiết suất và hệ số tán xạ ngược đã đặt.
  • Chiều dài, loại connector của dây phóng và dây đuôi.
  • Bảng mối hàn có giá trị ước tính, trung bình hai chiều và kết luận cho từng mối.
  • Model, firmware của máy hàn và OTDR, ngày đo.

Một OTDR dùng cho nghiệm thu cần có chức năng phân tích hai chiều hoặc phần mềm ghép trace. Khi xem máy đo cáp quang, hãy kiểm tra bước sóng, vùng chết sự kiện và định dạng file xuất phù hợp với yêu cầu báo cáo của dự án.
Nếu cần HulaTech hỗ trợ chọn thiết bị đo hoặc rà kết quả, hãy gửi file trace hai chiều, bảng mối hàn có giá trị máy hàn ước tính, loại sợi ở từng đoạn, ngưỡng nghiệm thu đang áp dụng, model máy hàn, model OTDR và chiều dài tuyến.

Xem Thêm:

Bảo trì máy hàn quang: điện cực, dao cắt và hiệu chuẩn theo manual