Mở menu
DANH MỤC

Chọn tiết diện cáp điều khiển theo dòng tải, chiều dài và sụt áp

Chọn tiết diện cáp điều khiển bằng hai phép kiểm tra riêng: dòng tải phải nhỏ hơn khả năng mang dòng đã hiệu chỉnh theo cách lắp, và điện áp còn lại ở đầu thiết bị phải nằm trong dải làm việc của cuộn hút, van hoặc cảm biến. Với mạch 24 V DC đi xa, điều kiện sụt áp thường buộc phải tăng tiết diện trước khi dòng tải chạm giới hạn nhiệt. Vì vậy cần biết dòng làm việc, chiều dài tuyến, điện áp nguồn và điện áp tối thiểu của thiết bị trước khi tra bảng.

Dữ liệu đầu vào cần có trước khi tính tiết diện cáp điều khiển

Dữ liệu đầu vào cần có trước khi tính tiết diện cáp điều khiển

Thiếu một trong các dữ liệu sau, kết quả chỉ để tham khảo:

  • Dòng tải từng lõi: dòng làm việc liên tục và dòng khởi động của cuộn hút, van điện từ, đèn báo hoặc cơ cấu chấp hành.
  • Số lõi mang tải cùng lúc: cáp 12 lõi không có nghĩa cả 12 lõi cùng mang dòng.
  • Chiều dài tuyến một chiều từ nguồn hoặc đầu ra PLC đến thiết bị, đo theo đường đi thực tế của máng và ống.
  • Điện áp danh định và dải làm việc của thiết bị cuối, lấy từ datasheet của chính model đó.
  • Điều kiện lắp: nhiệt độ môi trường, đi trong ống, máng kín, máng đục lỗ, số cáp đi chung bó.
  • Cấu tạo ruột dẫn: cấp ruột dẫn (ví dụ cấp 5, sợi mềm theo IEC 60228) và điện trở tối đa ở 20 °C.

Với cáp nhiều lõi như dòng cáp điều khiển Altek Kabel CT-500, hãy liệt kê lõi nào cấp nguồn, lõi nào chỉ mang tín hiệu, vì hệ số hiệu chỉnh phụ thuộc số lõi thực sự mang tải.

Kiểm tra khả năng mang dòng của cáp theo bảng và hệ số hiệu chỉnh

Kiểm tra khả năng mang dòng của cáp theo bảng và hệ số hiệu chỉnh

Bảng kỹ thuật T12 của Lapp trích giản lược từ DIN VDE 0298-4 (bản 2013-06) cho cáp điện áp danh định đến 1.000 V, nhiệt độ môi trường 30 °C. Với nhóm cáp nhiều lõi (không phải cáp gia dụng), 2 hoặc 3 lõi mang tải, các giá trị tham chiếu là:

Tiết diện (mm²) Dòng tham chiếu (A), 2–3 lõi mang tải, 30 °C Điện trở tối đa ở 20 °C, ruột cấp 5 (Ω/km)
0,5 9 39,0
0,75 12 26,0
1,0 15 19,5
1,5 18 13,3
2,5 26 7,98
4 34 4,95

Cột điện trở lấy từ bảng T11 của Lapp, theo IEC 60228 cho ruột đồng không mạ. Lapp ghi rõ bảng dòng là giá trị tham chiếu, khác bản tiêu chuẩn; khi có nghi ngờ, DIN VDE 0298-4 hiện hành được áp dụng.

Giá trị trong bảng phải nhân với hệ số hiệu chỉnh:

  • Nhiều hơn 3 lõi mang tải (cáp đến 10 mm², đặt trong không khí): 5 lõi là 0,75; 7 lõi là 0,65; 10 lõi là 0,55; 14 lõi là 0,50; 24 lõi là 0,40.
  • Nhiệt độ môi trường 40 °C với cáp có nhiệt độ ruột dẫn cho phép 70 °C: 0,87.
  • Đi chung bó trên tường, trong ống hoặc máng: 3 cáp là 0,70; 6 cáp là 0,57.

Ví dụ giả định: cáp 12 lõi 1,0 mm², 10 lõi mang tải liên tục, môi trường 40 °C. Dòng cho phép mỗi lõi khoảng 15 × 0,55 × 0,87 ≈ 7,2 A, chưa tính hệ số bó cáp. Với cáp đôi xoắn cỡ AWG, dùng giới hạn trong datasheet riêng: Belden 8761 (22 AWG) ghi tối đa 6 A mỗi ruột ở 30 °C.

Tính sụt áp theo chiều dài tuyến và điện trở ruột dẫn của cáp

Tính sụt áp theo chiều dài tuyến và điện trở ruột dẫn của cáp

Với mạch DC hoặc xoay chiều một pha, dòng đi và về trên hai ruột, nên sụt áp gần đúng là:

ΔU = 2 × L × I × R’, trong đó L là chiều dài một chiều (km), I là dòng tải (A), R’ là điện trở ruột dẫn (Ω/km). Tỷ lệ sụt áp = ΔU / U × 100%.

Sổ tay lắp đặt điện của ABB dùng cùng dạng công thức với hệ số 2 cho mạch một pha, kèm thành phần điện kháng khi tính xoay chiều. Điện trở tăng theo nhiệt độ: bảng của ABB ghi cáp đồng hai hoặc ba lõi 1,5 mm² có 15,1 Ω/km ở 80 °C, cao hơn giá trị ở 20 °C. Tính bằng điện trở 20 °C vì vậy cho kết quả lạc quan hơn thực tế khi cáp nóng.

Ví dụ giả định: van điện từ 24 V DC, dòng 0,5 A, cách tủ 150 m, tính với điện trở ở 20 °C:

Tiết diện (mm²) Sụt áp (V) Tỷ lệ so với 24 V
0,75 3,90 16,3%
1,5 2,00 8,3%
2,5 1,20 5,0%
4 0,74 3,1%

Dòng 0,5 A thấp hơn nhiều so với khả năng mang dòng của mọi tiết diện trong bảng, nhưng sụt áp ở 0,75 mm² đã vượt 16%: chiều dài, không phải dòng tải, quyết định tiết diện.

Đối chiếu điện áp còn lại với dải làm việc của thiết bị điều khiển

Sổ tay ABB nêu rằng contactor và các bộ nhả phụ có điện áp tối thiểu, dưới mức đó hoạt động không còn được bảo đảm; với contactor, việc giữ tiếp điểm trở nên không tin cậy dưới 85% điện áp định danh. Cùng tài liệu trích IEC 60204-1 mục 13.5 cho máy công nghiệp: sụt áp từ điểm cấp nguồn đến tải không nên vượt 5% điện áp định danh trong điều kiện vận hành bình thường. IEC 60364-5-52 phụ lục G cũng đưa giới hạn sụt áp từ điểm đầu nguồn của công trình đến điểm tải, đồng thời chấp nhận sụt áp lớn hơn lúc khởi động động cơ nếu thiết bị vẫn nằm trong giới hạn của tiêu chuẩn thiết bị.

Áp vào ví dụ trên, nếu lấy mục tiêu 5% thì 2,5 mm² vừa chạm ngưỡng khi tính ở 20 °C và sẽ vượt khi cáp nóng lên; 4 mm² có dư. Phương án khác là đặt nguồn 24 V hoặc rơ le trung gian gần tải để rút ngắn đoạn mang dòng. Đừng quên cộng sụt áp của mọi đoạn nối tiếp: dây trong tủ, cầu đấu, tiếp điểm rơ le trung gian.

Những điểm còn phải kiểm tra trước khi chốt tiết diện cáp điều khiển

  • Bảo vệ quá dòng: Lapp nhắc phải tuân thủ IEC 60364-4-43 về bảo vệ quá dòng; khi chọn aptomat hoặc cầu chì, so với khả năng mang dòng sau hiệu chỉnh, không dùng dòng tham chiếu ở 30 °C.
  • Cầu đấu và đầu cốt: tiết diện lớn hơn phải vừa cầu đấu của PLC, rơ le, van; kiểm tra tiết diện tối đa mà đầu nối chấp nhận.
  • Nhận dạng lõi: cáp nhiều lõi tiết diện lớn khó đi trong tủ hẹp; cách phân màu và đánh số lõi cáp điều khiển ảnh hưởng đến thời gian đấu nối và kiểm tra.
  • Nhiễu: nếu tuyến đi gần cáp động lực hoặc biến tần, quyết định giữa cáp điều khiển chống nhiễu và không chống nhiễu cần xét cùng lúc với tiết diện, vì đường kính ngoài thay đổi.

Thông tin cần gửi HulaTech để chọn tiết diện và báo giá cáp

Để HulaTech đề xuất cáp điều khiển phù hợp, hãy gửi: danh sách tải và dòng làm việc từng lõi; số lõi cần dùng và số lõi mang tải cùng lúc; chiều dài từng tuyến; điện áp nguồn và dải điện áp làm việc của thiết bị cuối; cách đi cáp, nhiệt độ môi trường; yêu cầu chống nhiễu hoặc chống cháy nếu có. Kèm bản vẽ mặt bằng nếu có.

Xem Thêm:

Cáp cho thiết bị chuyển động: kiểm tra độ linh hoạt và bán kính uốn lặp