Mở menu
DANH MỤC

Chọn số lõi cáp điều khiển và dự phòng cho mở rộng tủ điện

Số lõi cáp điều khiển nên tính bằng số dây thực dùng trên từng tuyến, cộng số lõi dự phòng theo tỷ lệ ghi trong hồ sơ, rồi làm tròn lên cỡ lõi tiêu chuẩn của hãng. Khi làm tròn, cần trừ lõi xanh-vàng nếu mã cáp có ký hiệu G, kiểm tra hệ số giảm dòng khi lõi dự phòng sau này mang tải và đối chiếu đường kính ngoài với ốc siết cáp, ống luồn, máng dây trong tủ điện.

Lập bảng đếm tín hiệu theo từng tuyến cáp giữa tủ điện và hiện trường

Lập bảng đếm tín hiệu theo từng tuyến cáp giữa tủ điện và hiện trường

Đếm theo tuyến, không đếm theo tổng số đầu vào/ra của PLC. Mỗi tuyến là một sợi cáp đi từ tủ điện đến một hộp đấu nối, một máy hoặc một cụm thiết bị. Với từng tuyến, ghi:

  • Tín hiệu vào dạng tiếp điểm: trạng thái chạy, sự cố, công tắc hành trình, phao mức.
  • Lệnh ra: cuộn hút contactor, van điện từ, đèn báo.
  • Dây chung và dây nguồn cấp cho thiết bị hiện trường, ví dụ +24 VDC và 0 V. Đây là phần hay bị quên khi chỉ đếm điểm I/O.
  • Dây bảo vệ (PE) nếu thiết bị hoặc hộp đấu nối cần nối đất qua cáp này.

Tín hiệu analog 4–20 mA, đường truyền RS-485 hoặc tín hiệu cảm biến mức thấp thường được tách sang cáp xoắn đôi có màn chắn. Việc chọn cáp điều khiển chống nhiễu hay không chống nhiễu nên quyết định trước, vì nó làm thay đổi số tuyến cần đếm. Không gộp mạch có điện áp khác nhau vào chung một cáp khi hồ sơ thiết kế hoặc tài liệu thiết bị không cho phép.

Đọc ký hiệu G và X để biết số lõi dùng được cho tín hiệu

Đọc ký hiệu G và X để biết số lõi dùng được cho tín hiệu

Mã cáp điều khiển thường ghi dạng “số lõi × tiết diện”, ví dụ 7G1.5 hoặc 7X1.5. Với dòng ÖLFLEX CLASSIC 110 của Lapp, G nghĩa là có một lõi bảo vệ màu xanh-vàng, X là không có lõi bảo vệ; các lõi còn lại màu đen in số trắng. Như vậy, cáp 7G1.5 chỉ có 6 lõi đánh số dùng cho tín hiệu.
Theo IEC 60445, tổ hợp màu xanh-vàng chỉ dùng để nhận biết dây bảo vệ. Vì vậy không tính lõi xanh-vàng vào số lõi tín hiệu hoặc số lõi dự phòng. Nếu tuyến không cần PE, có thể chọn mã X khi hãng có sẵn cỡ đó. Cách nhận biết lõi cũng ảnh hưởng thao tác đấu nối: cáp điều khiển phân màu và đánh số có ưu, nhược điểm khác nhau khi số lõi lớn.

Ghi tỷ lệ lõi dự phòng vào hồ sơ thay vì để công trường tự quyết

IEC 60204-1 (thiết bị điện của máy) và bộ IEC 61439 (tủ đóng cắt hạ áp) không quy định một tỷ lệ dự phòng chung cho tủ điều khiển. Tỷ lệ này do đặc tính kỹ thuật dự án, yêu cầu chủ đầu tư hoặc quy định áp dụng tại công trình đặt ra. Nếu hồ sơ không ghi, nhà thầu thường chỉ mua đủ số lõi đang dùng.
Khi đề xuất tỷ lệ, cân nhắc:

  • Chi phí kéo lại cáp: tuyến dài, đi ngầm, luồn ống hoặc qua khu vực đang vận hành tốn kém hơn nhiều so với phần chênh giá vài lõi.
  • Kế hoạch mở rộng đã biết: thêm bơm, thêm cảm biến, thêm đèn báo tại hiện trường.
  • Khả năng một lõi bị hỏng khi đấu nối hoặc trong quá trình vận hành.

Tỷ lệ cần được ghi cùng cách làm tròn (lên hay xuống) và cách tính với lõi xanh-vàng để mọi bên áp dụng như nhau.

Làm tròn lên cỡ lõi tiêu chuẩn và kiểm tra đường kính ngoài của cáp

Làm tròn lên cỡ lõi tiêu chuẩn và kiểm tra đường kính ngoài của cáp

Cáp điều khiển chỉ được sản xuất theo một dãy số lõi nhất định. Ví dụ, ÖLFLEX CLASSIC 110 tiết diện 1,5 mm² có các cỡ 7G, 8G, 9G, 10G, 11G, 12G, 14G, 16G, 18G, 21G, 25G…; trang cáp điều khiển không lưới Sangjin 1,5 mm² trên HulaTech liệt kê từ 2C đến 30C. Dãy số lõi của mỗi hãng khác nhau, nên phải tra đúng dòng sẽ mua.
Ví dụ giả định: một tuyến từ tủ điều khiển bơm ra hộp đấu nối hiện trường cần 6 tín hiệu trạng thái, 3 lệnh ra, 1 dây +24 VDC và 1 dây 0 V, tổng 11 lõi; hộp đấu nối có PE riêng. Hồ sơ quy định dự phòng 20%, làm tròn lên.

Bước Phép tính Kết quả
Lõi dự phòng 11 × 20% = 2,2, làm tròn lên 3 lõi
Số lõi đánh số cần có 11 + 3 14 lõi
Thử cỡ 14G1.5 14 − 1 lõi xanh-vàng 13 lõi đánh số, thiếu 1
Chọn cỡ 16G1.5 16 − 1 lõi xanh-vàng 15 lõi đánh số, đủ

Theo bảng của Lapp, đường kính ngoài 12G1.5 là 12,0 mm, 14G1.5 là 12,7 mm và 16G1.5 là 13,4 mm. Chênh lệch nhỏ, nhưng vẫn phải kiểm tra dải kẹp của ốc siết cáp, lỗ trên tấm đáy tủ và độ đầy của ống luồn khi nhiều cáp đi chung.

Kiểm tra hệ số giảm dòng khi lõi dự phòng sau này mang tải

Lõi dự phòng không mang dòng thì không làm cáp nóng thêm. Khi mở rộng, nếu dùng thêm lõi cho cuộn hút van, bộ sưởi chống ngưng tụ hoặc đèn, số lõi mang tải tăng và khả năng mang dòng của mỗi lõi giảm.
Bảng kỹ thuật T12 của Lapp (trích DIN VDE 0298-4, áp dụng cho cáp nhiều lõi tiết diện đến 10 mm²) cho hệ số quy đổi khi lắp trong không khí: 5 lõi mang tải là 0,75; 7 lõi là 0,65; 10 lõi là 0,55; 14 lõi là 0,50; 24 lõi là 0,40. Hệ số khi đặt dưới đất thấp hơn. Mạch tín hiệu dòng nhỏ thường không chạm giới hạn này, nhưng mạch có tải thật phải tính lại theo dòng làm việc, nhiệt độ môi trường và cách lắp.

Chuẩn bị đầu tủ điện để lõi dự phòng dùng được khi mở rộng

Lõi dự phòng chỉ có giá trị khi tìm và đấu được nhanh. Nên:

  • Đưa lõi dự phòng lên cầu đấu ở cả hai đầu tuyến, ghi số lõi và trạng thái “dự phòng” trên bản vẽ hoàn công.
  • Để sẵn vị trí cầu đấu, khoảng trống máng dây và lỗ ốc siết cáp tương ứng với kế hoạch mở rộng.
  • Giữ nguyên số lõi trên nhãn cáp và bảng đấu dây; không đổi chức năng lõi mà không cập nhật hồ sơ.

Trước khi đặt mua cáp điều khiển, hãy gửi HulaTech bảng tín hiệu theo từng tuyến, tỷ lệ dự phòng và cách làm tròn trong hồ sơ, yêu cầu có hoặc không có lõi xanh-vàng, tiết diện, điện áp định mức, yêu cầu chống nhiễu hoặc chống cháy, chiều dài từng tuyến và cỡ ốc siết cáp dự kiến. Các dữ liệu này giúp đối chiếu đúng mã G/X và cỡ lõi có sẵn của từng hãng.

Xem Thêm:

Cáp cho thiết bị chuyển động: kiểm tra độ linh hoạt và bán kính uốn lặp