Cáp điều khiển chỉ nên dùng thay cáp RS485 khi datasheet chứng minh hai dây tín hiệu nằm trong một đôi xoắn và trở kháng đặc tính khớp với điện trở kết cuối, thường là 120 Ω. Nhiều cáp điều khiển lõi đánh số không công bố trở kháng, nên việc dùng thay là chấp nhận một rủi ro chưa được kiểm chứng. Tuyến ngắn, tốc độ thấp có thể vẫn chạy, nhưng đó là kết quả của một cấu hình cụ thể, không phải bằng chứng cáp tương thích.
Vì sao RS485 cần cáp xoắn đôi có trở kháng đặc tính xác định

Theo tài liệu “The RS-485 Design Guide” (SLLA272D) của Texas Instruments, RS485 truyền tín hiệu vi sai trên cáp xoắn đôi: nhiễu từ bên ngoài ghép đều vào cả hai dây thành nhiễu đồng pha, và bộ thu vi sai loại bỏ thành phần này. Bộ phát theo chuẩn phải tạo tối thiểu 1,5 V vi sai trên tải 54 Ω, còn bộ thu nhận được tín hiệu từ 200 mV. Khoảng dự trữ này chỉ được giữ khi hai dây đi sát và đều nhau trong cùng một đôi.
Đường truyền phải được kết cuối để tránh phản xạ. Điện trở kết cuối phải khớp trở kháng đặc tính Z0 của cáp; vì chuẩn RS485 khuyến nghị cáp Z0 = 120 Ω, trục cáp thường được kết cuối bằng điện trở 120 Ω ở mỗi đầu. TI mô tả cáp RS485 công nghiệp là loại xoắn đôi có vỏ bọc, không chống nhiễu (UTP), trở kháng 120 Ω, cỡ dây 22–24 AWG; ví dụ minh họa trong tài liệu là Belden 3109A. Nếu cáp có trở kháng khác xa 120 Ω, đầu cuối không còn khớp và một phần tín hiệu sẽ phản xạ ngược lại.
Thông số trên datasheet cáp cần đối chiếu trước khi dùng cho RS485

| Thông số | Vì sao cần kiểm tra | Cách đọc trên datasheet |
|---|---|---|
| Trở kháng đặc tính | Quyết định giá trị điện trở kết cuối và mức phản xạ | Dòng “Nominal Characteristic Impedance”; cần khoảng 120 Ω cho kết cuối 120 Ω |
| Cấu trúc đôi xoắn | A và B phải cùng một đôi để nhiễu ghép đều | Ghi “pair”, “1 Pr”, “2x2x…”; cáp ghi số lõi (7G, 12G) không có đôi |
| Điện dung giữa hai dây | Ảnh hưởng tốc độ, khoảng cách tối thiểu giữa các nút | pF/m hoặc pF/ft, “Cond-to-Cond” |
| Điện trở ruột dẫn | Giới hạn chiều dài ở tốc độ thấp | Ω/km hoặc Ω/1000 ft, cỡ AWG |
| Vận tốc lan truyền | Dùng để tính chiều dài nhánh rẽ tối đa | “Velocity of Propagation”, tính theo % tốc độ ánh sáng |
| Lớp chống nhiễu, dây thoát nhiễu | Cần cho môi trường gần biến tần, cáp động lực | Foil, braid, độ phủ %, cỡ drain wire |
Số đôi phụ thuộc kiểu nối: bán song công (half-duplex) dùng một đôi, song công (full-duplex) dùng hai đôi riêng cho phát và thu.
So sánh thông số cáp RS485 chuyên dụng và cáp tín hiệu điều khiển

Số liệu dưới đây lấy từ datasheet Belden và trang sản phẩm Lapp:
| Mã cáp | Cấu trúc | Trở kháng | Điện dung giữa hai dây | Điện trở ruột dẫn |
|---|---|---|---|---|
| Belden 3105A | 1 đôi 22 AWG, foil 100% + lưới đồng mạ thiếc 65% | 120 Ω | 36 pF/m | 18,2 Ω/1000 ft (khoảng 59,7 Ω/km) |
| Belden 9841 | 1 đôi 24 AWG, foil 100% + lưới 90% | 120 Ω | 42 pF/m | 79 Ω/km |
| Belden 8761 | 1 đôi 22 AWG, chỉ foil 100% | 64 Ω | 79 pF/m | 18,2 Ω/1000 ft |
| Lapp ÖLFLEX CLASSIC 110 7G0,75 | 7 lõi bện theo lớp, không chia đôi | Không công bố | Chưa có dữ liệu kiểm chứng | 26 Ω/km |
Belden 8761 được hãng xếp cho tín hiệu analog 4–20 mA, điều khiển số điện áp thấp và âm thanh; phù hợp các mục đích đó theo hãng, nhưng trở kháng 64 Ω không khớp với kết cuối 120 Ω. ÖLFLEX CLASSIC 110 là cáp điều khiển lõi đánh số; trang hãng không nêu trở kháng đặc tính và ghi ứng dụng là đi dây mạch điều khiển trong máy và giữa các khu vực nhà máy. Hai trường hợp này cho thấy việc chọn giữa cáp điều khiển chống nhiễu và không chống nhiễu chưa trả lời được câu hỏi cáp có dùng cho RS485 hay không.
Khi nào cáp điều khiển thông thường vẫn có thể được cân nhắc thay thế
TI chia quan hệ chiều dài và tốc độ thành ba vùng. Ở tốc độ cao, tốc độ bị giới hạn bởi thời gian sườn lên của bộ phát. Ở vùng giữa, tổn hao đường truyền tăng theo chiều dài; quy tắc kinh nghiệm là chiều dài (m) nhân tốc độ (bps) nên nhỏ hơn 107. Ở tốc độ thấp, điện trở cáp là giới hạn: với cáp 22 AWG, 120 Ω, điểm điện trở dây tiến gần điện trở kết cuối vào khoảng 1.200 m. Lưu ý các con số này mô tả cáp RS485 thông thường, không áp dụng cho cáp không công bố trở kháng.
Nhánh rẽ từ trục đến thiết bị phải ngắn. TI tính chiều dài nhánh theo thời gian sườn lên: với bộ phát có sườn lên 100 ns (SN65HVD12, 1 Mbps), nhánh tối đa khoảng 7 ft (khoảng 2,1 m) trên cáp có vận tốc lan truyền 78%. Bộ phát sườn chậm cho phép nhánh dài hơn.
Ví dụ giả định: tuyến Modbus RTU 9.600 bps, dài 300 m, cho tích 2,88 × 106, nằm trong quy tắc kinh nghiệm. Nếu buộc phải dùng tạm một đôi trong cáp điều khiển có sẵn, hãy chọn hai lõi xoắn với nhau (nếu có), chạy thử ở đúng tốc độ baud, đúng số nút, đúng chiều dài, và ghi lại tỷ lệ lỗi khung truyền trong thời gian đủ dài, kể cả lúc biến tần hoặc động cơ đang chạy. Kết quả này chỉ đúng cho tuyến đã thử.
Tiếp địa, điểm chung và cách ly khi kéo RS485 giữa hai tủ điện
Chuẩn RS485 cho phép điện áp đồng pha trên bus từ −7 V đến +12 V. TI lưu ý các nút ở xa thường lấy nguồn từ các phần khác nhau của hệ thống điện, nên chênh lệch điện thế đất giữa hai điểm có thể lớn và thay đổi theo thời gian. Dựa vào đất cục bộ làm đường về là rủi ro; nối thẳng đất hai đầu bằng một dây tạo vòng đất mang dòng lớn. Với tuyến dài giữa các khu vực, TI đề xuất cách ly galvanic cho bộ thu phát.
Khi khoảng cách hoặc chênh lệch điện thế vượt khả năng xử lý bằng cáp đồng, có thể chuyển đoạn đó sang cáp quang bằng bộ chuyển đổi quang điện công nghiệp có cổng RS485, vì sợi quang không dẫn điện giữa hai đầu. Cách đấu lớp chống nhiễu của cáp điều khiển chống nhiễu cũng cần theo tài liệu thiết bị ở hai đầu, không mặc định nối một đầu hay hai đầu.
Thông tin cần gửi HulaTech khi chọn cáp cho tuyến RS485
Để HulaTech đối chiếu mã cáp phù hợp, hãy gửi: giao thức và tốc độ baud; kiểu nối một đôi hay hai đôi; chiều dài trục và vị trí các nút; số thiết bị trên bus; môi trường đi cáp (gần biến tần, cáp động lực, ngoài trời); thiết bị hai đầu có cách ly hay không; yêu cầu vỏ cáp (PVC, LSZH, chống cháy). Nếu đang có sẵn cáp điều khiển trên tuyến, gửi kèm mã cáp hoặc ảnh chữ in trên vỏ để kiểm tra thông số trước khi quyết định dùng lại.
Xem Thêm:
Cáp cho thiết bị chuyển động: kiểm tra độ linh hoạt và bán kính uốn lặp
