Mở menu
DANH MỤC

Hai UPS cùng VA nhưng khác W: chọn theo giới hạn tải nào?

Khi hai UPS cùng VA nhưng khác W, phải kiểm tra cả hai giới hạn: tổng watt (W) của tải không vượt W định mức, và tổng volt-ampe (VA) không vượt VA định mức. Với phần lớn thiết bị CNTT dùng bộ nguồn có hiệu chỉnh hệ số công suất (PFC), W gần bằng VA, nên giới hạn W thường là giới hạn quyết định. Vì vậy, một UPS 1000 VA/700 W và một UPS 1000 VA/1000 W không thể thay thế nhau chỉ vì cùng con số VA.

Vì sao UPS ghi đồng thời VA và W, giới hạn nào không được vượt

White paper 15 của APC/Schneider Electric (“Watts and Volt-Amps: Powerful Confusion”) giải thích: W là công suất thực thiết bị tiêu thụ, quyết định điện năng và nhiệt tỏa ra; VA là công suất biểu kiến, bằng điện áp nhân dòng điện, dùng để chọn dây dẫn và aptomat. Tỷ số W/VA gọi là hệ số công suất (power factor, PF).

Tài liệu nêu rõ UPS có cả định mức W tối đa và VA tối đa, và không được vượt định mức nào. Với UPS nhỏ, thông lệ là W định mức khoảng 60% VA; nếu hãng chỉ công bố VA cho UPS nhỏ dành cho máy tính, white paper khuyên giả định W bằng 60% VA. Con số này là quy ước thận trọng, không thay cho thông số W trên datasheet của model cụ thể.

Ví dụ ba UPS 1000 VA của Eaton có công suất watt khác nhau

Ví dụ ba UPS 1000 VA của Eaton có công suất watt khác nhau

Theo trang thông số của Eaton, ba model dưới đây cùng 1000 VA nhưng khác W:

Thông số Eaton 5SC1000i Eaton 9SX1000I Eaton 5PX1000IRT2UG2
Công suất biểu kiến 1000 VA 1000 VA 1000 VA
Công suất thực 700 W 900 W 1000 W
Hệ số công suất đầu ra 0,7 Chưa có dữ liệu kiểm chứng 1
Pin trong 2 × 12 V/9 Ah Chưa có dữ liệu kiểm chứng 4 × 12 V/7 Ah
Runtime ở 350 W (biểu đồ hãng) 13 phút Chưa có dữ liệu kiểm chứng 25 phút

Với tải thuần trở hoặc tải PFC 800 W, model 700 W bị quá tải dù tổng VA của tải vẫn dưới 1000 VA. Đây đúng là tình huống white paper 15 mô tả: tải 900 VA có PF bằng 1 nằm trong VA định mức của UPS 1000 VA, nhưng vượt W định mức nên UPS có thể không cấp được.

Xác định giới hạn quyết định theo loại bộ nguồn của thiết bị tải

White paper 15 chia bộ nguồn xung của thiết bị CNTT thành hai nhóm. Bộ nguồn PFC có W gần bằng VA (PF 0,99–1,0); tài liệu ghi các thiết bị lớn như router, switch, dãy ổ đĩa và máy chủ sản xuất sau khoảng năm 1996 dùng loại này. Bộ nguồn đầu vào tụ (capacitor input) có W bằng khoảng 0,55–0,75 lần VA, thường gặp ở máy tính cá nhân và phụ kiện nhỏ. Hãng cũng lưu ý không thể biết loại nguồn bằng cách nhìn thiết bị, và thông tin này thường không có trong thông số.

Ví dụ giả định 1: một máy chủ dùng nguồn PFC đo được 650 W, tức khoảng 650 VA. Trên UPS 1000 VA/700 W, tải chiếm khoảng 93% W định mức, sát giới hạn và không còn chỗ cho thiết bị thêm sau này. Trên UPS 1000 VA/1000 W, tải chiếm 65% W. Giới hạn quyết định ở đây là W.

Ví dụ giả định 2: nhóm máy tính có nguồn đầu vào tụ, tổng 950 VA, PF 0,65, tức 617,5 W. Trên UPS 1000 VA/700 W, tải chiếm khoảng 88% W nhưng 95% VA; giới hạn VA đến trước.

Kết luận thực tế: lấy số đo W và VA (hoặc W và PF) của tải, chia cho từng định mức của UPS, và lấy tỷ lệ cao hơn làm mức tải để đánh giá.

Cách xử lý khi nhãn thiết bị chỉ ghi VA hoặc dòng điện

Nếu nhãn chỉ ghi dòng điện, nhân dòng điện với điện áp danh định để có VA ước lượng, đúng theo định nghĩa VA trong white paper 15. Con số này thường là mức tối đa của bộ nguồn, cao hơn mức tiêu thụ khi vận hành.

Nếu chưa đo được W, white paper 15 đề xuất giữ tổng VA theo nhãn thiết bị dưới 60% VA định mức của UPS; khi đó không thể vượt W định mức. Hãng lưu ý cách này thường dẫn tới chọn UPS lớn hơn cần thiết, kèm theo runtime dài hơn. Khi cần tối ưu chi phí hoặc tính runtime chính xác, nên đo công suất thực của tải.

Cùng VA nhưng khác W thường kéo theo khác thời gian lưu điện

Cùng VA nhưng khác W thường kéo theo khác thời gian lưu điện

Mức W định mức khác nhau thường đi kèm thiết kế pin và bộ nghịch lưu khác nhau. Ở tải 350 W, biểu đồ runtime của Eaton cho 5SC1000i khoảng 13 phút, còn 5PX1000IRT2UG2 khoảng 25 phút, dù cả hai đều 1000 VA và model ngắn hơn lại có pin Ah lớn hơn. Vì thế, sau khi xác định UPS chịu được tải, vẫn phải tra biểu đồ runtime của từng model ở đúng mức tải, không suy thời gian lưu điện từ VA hoặc Ah.

Danh sách đối chiếu khi so sánh hai UPS cùng định mức VA

  • Định mức W và PF đầu ra trên datasheet của đúng mã model, không lấy theo model cùng dòng.
  • Tỷ lệ tải theo W và theo VA sau khi đo, lấy tỷ lệ cao hơn; chừa dư địa cho thiết bị bổ sung.
  • Dạng sóng khi chạy pin và công nghệ UPS; khác biệt giữa UPS Online và Offline.
  • Biểu đồ hoặc bảng runtime ở mức tải dự kiến, với cấu hình pin sẽ lắp.
  • Ngưỡng và thời gian chịu quá tải khi chạy điện lưới và khi chạy pin, nếu tải có dòng khởi động.

Nhiều tên sản phẩm UPS Hyundai ghi cả VA và W, ví dụ cùng 1000 VA nhưng mức W khác nhau giữa dòng offline và online. Hãy dùng con số W đó làm điểm bắt đầu và đối chiếu lại với datasheet trước khi chốt.

Khi cần chọn bộ lưu điện UPS, hãy gửi HulaTech danh sách thiết bị kèm W, VA hoặc PF đo được, loại bộ nguồn nếu biết, thời gian lưu điện cần đạt, dư địa mở rộng và loại tải có dòng khởi động nếu có. Các dữ liệu này giúp xác định giới hạn nào quyết định trước khi đề xuất model.

Xem Thêm:

Cách đọc biểu đồ runtime UPS theo tải thực tế